Flat top griddle olie inwrijven na gebruik tips gids

Je staat net buiten, je Blackstone griddle glimt nog na van de hitte. De geur van gebakken uien en spek hangt nog in de lucht.

Je hebt net genoten van een perfecte smash burger, maar nu is het tijd voor de saus: het onderhoud.

Als je je flat top griddle niet goed inwrijft na gebruik, roest hij sneller dan je kunt zeggen "plancha". Dit is het moment dat je het verschil maakt tussen een apparaat dat jaren meegaat en eentje die na een seizoen al triestig begint te kijken. We gaan het hebben over die cruciale stap: olie inwrijven na gebruik. Het is makkelijker dan je denkt, en het bespaart je een hoop frustratie.

Waarom je je griddle nooit zomaar mag laten afkoelen

Stel je voor: je eet gezellig met vrienden, iedereen is vol lof over je teppanyaki thuis skills. De plaat staat nog heet te suizen.

Je denkt: "Ik ruim het morgen wel op." Grote fout. Zodra je metalen bakplaat buiten afkoelt, trekt vocht uit de lucht naar het oppervlak. Dat vocht combineert met de restjes eten en zuurstof, en voilà: je hebt roest.

Roest op je geliefde grillplaat gas is de vijand nummer één. Het doel is simpel: je wilt een beschermend laagje aanbrengen.

Dit laagje sluit het metaal af tegen de buitenlucht. Of je nu een dure Kamado Joe flat top hebt of een budget Blackstone van de Action, het principe blijft hetzelfde. Je wilt een polymerisatieproces op gang brengen, oftewel: een natuurlijke anti-aanbaklaag creëren. Dat doe je door olie in te wrijven terwijl de plaat nog warm is, maar niet meer gloeiend heet.

De juiste olie kiezen: het gouden ingrediënt

Niet elke olie is geschikt voor je plancha. Je wilt een olie met een hoog rookpunt en de juiste eigenschappen om te polymeriseren. Gebruik olijfolie? Slecht idee.

Die verbrandt en wordt plakkerig. Je hebt olie nodig die stabiel blijft bij hoge temperaturen.

Denk aan frituurvet, of speciale griddle seasoning olie. De meeste experts zweven bij een Blackstone griddle of vergelijkbare bakplaat buiten tussen drie opties: bakolie (canola), arachideolie of een mengsel van hoogwaardig frituurvet. Arachideolie is populair omdat het een neutrale smaak heeft en een hoog rookpunt.

Frituurvet, zoals het blok vet van de snackbar, werkt ook perfect. Het is goedkoop en doet zijn werk uitstekend.

Hoeveelheid en materiaal

Koop een fles olie speciaal voor je griddle, dan ben je altijd klaar. Je hebt maar weinig nodig. Voor een grote 36-inch Blackstone griddle gebruik je ongeveer 2 tot 3 eetlepels olie per sessie. Voor een kleinere teppanyaki thuis is een halve eetlepel al genoeg.

Gebruig een speciale griddle wok of een oud pannetje om de olie even te verwarmen voordat je hem uitsmeert.

Je werkt het beste met een stukje keukenpapier of een speciale griddle pad. Draag handschoenen, want je werkt met hete olie!

Stap-voor-stap: olie inwrijven na gebruik

Je hebt gegeten, de etensresten verwijderd met een schraper en de plaat schoongeboend met water (of een sopje als het echt vies was). Nu komt het echte werk.

1. Schoonmaken: Verwijder alle losse etensresten. Gebruik een staalborstel of schraper. Spoel eventueel af met water en droog direct op met keukenpapier. De plaat moet kurkdroog zijn.
2. Olie erop: Giet een kleine hoeveelheid olie (bijv. arachideolie) op de plaat. Niet te veel, anders wordt het vettig.
3. Uitwrijven: Gebruik een prop keukenpapier (vouw het dubbel zodat je je vingers niet verbrandt) of een griddle pad. Wrijf de olie uit over het hele oppervlak. Doe dit net zolang tot er een dunne, glanzende laag ontstaat. Er mogen geen plassen olie blijven liggen.
4. Laat het suizen: Laat de olie een minuutje of 3 tot 5 op de warme plaat suizen. Je ziet de olie soms licht verkleuren of wat roken. Dat is goed; dat betekent dat de olie polymeriseert.
5. Uitzetten en afkoelen: Zet de brander uit. Laat de griddle langzaam afkoelen tot kamertemperatuur. Zet hem niet meteen onder een hoes, want er moet nog vocht ontsnappen.

Zet het gas nog een keer laag aan. Je wilt de plaat warm maken, niet heet.

Zoek de sweet spot: ongeveer 120 tot 150 graden Celsius. Je hand moet er net comfortabel boven kunnen houden, maar niet verbranden. Herhaal dit proces de eerste keren dat je de griddle gebruikt vaker (3 tot 5 keer) om een stevige basislaag op te bouwen. Daarna is één keer na gebruik voldoende.

Producten die je helpen bij het inwrijven

Om het proces makkelijker te maken, zijn er speciale producten op de markt. Hieronder bespreken we een paar opties die perfect passen bij flat top griddles, plancha's en bakplaten buiten.

1. Blackstone Griddle Conditioner (of Seasoning Spray)

Een pot Blackstone Griddle Conditioner is eigenlijk een mix van oliën en vetten die speciaal zijn samengesteld voor het inbranden van je plaat.

• Voordelen: Klaar voor gebruik, geen geknoei met vloeibare olie. Blijft niet plakkerig. Werkt super op een Blackstone griddle of vergelijkbare staalplaten.
• Nadelen: Iets duurder dan gewone bakolie. Pot is soms lastig schoon te maken als je hem lang gebruikt.

Het is een vast vet, vergelijkbaar met bakvet, maar dan in een handige verpakking. De prijs ligt rond de €15,- tot €20,- voor een pot van 500ml. Je smeert er een dun laagje mee op na het koken.

2. Arachideolie (Pindaolie) van de toko

Het voelt niet vettig aan als het is uitgehard. Ideaal voor mensen die snel en effectief willen werken. Voor de purist is arachideolie de gouden standaard. Een fles van 1 liter kost ongeveer €8,- tot €12,-.

• Voordelen: Hoog rookpunt (rond de 230°C), neutrale smaak, goedkoop en verkrijgbaar in grote flessen. Werkt perfect voor zowel het koken als het onderhoud.
• Nadelen: Vloeibaar, dus je moet oppassen dat je niet te veel giet. Kan uitgieten in je keukenkastje als de fles omvalt.

Je vindt het in de supermarkt of bij een Aziatische toko. Dit is vaak dezelfde olie die gebruikt wordt bij echte teppanyaki thuis kookplaten.

3. High Smoke Point Frituurvet (Vloeibaar of Blok)

Gebruik een scheutje arachideolie op een papiertje en wrijf het uit. Het resultaat is een glanzende, beschermde laag op je grillplaat gas.

• Voordelen: Extreem goedkoop, smaakneutraal, en het vet is stabiel. Een blok gaat maanden mee. Je kunt het ook gebruiken om op te bakken.
• Nadelen: Het is een blok, dus je moet het eerst smelten of een stukje afsnijden en op de hete plaat laten smelten. Niet altijd even handig.

Dit is de budgettopper. Een blok frituurvet van 2 liter koop je al voor €5,- tot €7,-. Dit is vaak een mengsel van palmolie en zonnebloemolie.

4. Ceramische Griddle Spray (Beschermende coating)

Het is het geheim van veel foodtrucks met een bakplaat buiten. Snijd een klein stukje af, leg het op de warme plaat en wrijf het uit zodra het gesmolten is.

• Voordelen: Makkelijk sprayen, directe bescherming, voorkomt roest direct na het schoonmaken.
• Nadelen: Is geen vervanging voor het inbranden (polymerisatie). Werkt het beste als je de plaat al hebt ingebrand. Kan prijzig zijn per gebruik.

Het voelt wat vettig aan, maar na afkoelen wordt het hard en beschermt het je plaat optimaal. Voor degenen die echt lui zijn of een extra laagje willen naast de olie. Een spray zoals "Ceramic Griddle Protector" kost ongeveer €15,- tot €25,-.

Deze spray is vooral handig voor als je de griddle langere tijd niet gebruikt, bijvoorbeeld in de winter. Voor dagelijks gebruik is olie vaak voldoende.

Vergelijking: Wat moet je nu kiezen?

Laten we de opties even op een rijtje zetten. We kijken naar kosten, gebruiksgemak en effectiviteit voor je flat top griddle of plancha.

• Prijs: Frituurvet is verreweg de goedkoopste optie (€5,-). Arachideolie zit in het midden (€8,-). Blackstone conditioner en Ceramische spray zijn duurder (rond de €15,- tot €25,-).
• Gebruiksgemak: De spray is het makkelijkst, maar niet het beste voor het opbouwen van laagjes. Blackstone conditioner is heel makkelijk omdat het vast is. Arachideolie en frituurvet vragen iets meer handigheid, maar zijn universeel inzetbaar.
• Effectiviteit: Arachideolie en frituurvet zijn chemisch gezien het beste voor het polymeriseren op staal. De conditioner is een goed alternatief maar bevat vaak ook wasachtige stoffen.

Als je net begint met je nieuwe bakplaat buiten, begin dan met arachideolie of frituurvet.

Je leert de techniek van water verdampen beter en het is goedkoper. Als je een doorgewinterde gebruiker bent van een Blackstone griddle, is de speciale conditioner een fijne upgrade voor de snelheid.

Aanbeveling per budget en gebruik

Elke situatie is anders. Misschien gebruik je je teppanyaki thuis alleen in het weekend, of misschien staat je grillplaat gas elke dag buiten te shinen.

Hier zijn mijn persoonlijke aanbevelingen. Aanbeveling: Frituurvet (blok) of Arachideolie.
Als je net begint of zuinig wilt zijn, koop een blok frituurvet bij de supermarkt. Snijd er een stuk af, smelt het op je warme plaat en wrijf het uit. Dit werkt perfect voor elke plancha of flat top griddle.

Het Budgetbudget (onder €10,-)

Het is bewezen materiaal. Je kunt hiermee jaren vooruit zonder dat het je veel geld kost.

Het resultaat is een harde, beschermde laag die goed bestand is tegen roest. Aanbeveling: Arachideolie (fles van 1L).
Dit is de sweet spot.

Het Gemakbudget (€10,- tot €20,-)

Je betaalt iets meer, maar je hebt een fles olie die je ook gewoon gebruikt om op te bakken. Arachideolie is licht en geeft geen vieze bijsmaak aan je eten. Voor een gemiddelde Blackstone griddle van 28 inch is een fles van 1 liter voldoende voor een heel seizoen dagelijks gebruik. Het is makkelijk te gieten en te wrijven.

Combineer dit met een goede kwaliteit keukenpapier en je bent klaar. Aanbeveling: Blackstone Griddle Conditioner + Ceramische Spray.
Als je serieus bent over je hobby en meerdere keren per week kookt, investeer dan in de juiste spullen. Gebruik de Blackstone Conditioner voor de dagelijkse inwrijfsessie nadat je de flat top griddle schoonmaken routine hebt afgerond en vergeet niet je kwastje goed te bewaren.

Het Premiumbudget (€20,- en hoger)

Dit bouwt die mooie, donkere laag op. Gebruik de Ceramische Spray aan het einde van het seizoen (of na een grondige schoonmaak) om de plaat extra te beschermen tegen roest tijdens opslag. Dit pakket zorgt ervoor dat je griddle eruitziet als nieuw, jaar in jaar uit.

Waar koop je de beste producten?

Je hoeft niet ver te zoeken, maar de keuze hangt af van wat je zoekt. Voor de algemene benodigdheden zoals olie en frituurvet ga je naar de supermarkt.

Albert Heijn, Jumbo of Lidl hebben altijd arachideolie of bakolie in het schap. Voor frituurvet in blokken kun je ook terecht bij de grotere supermarkten of een groothandel. Voor de specifieke merkproducten zoals Blackstone Griddle Conditioner of speciale ceramische sprays is het internet je vriend.

In Nederland en België zijn er diverse webshops die zich richten op BBQ en outdoor cooking.

Denk aan gespecialiseerde BBQ-shops of de grote online marktplaatsen. Als je een Blackstone griddle hebt gekocht bij een grote tuinwinkel, hebben zij vaak ook de bijpassende onderhoudsproducten in het assortiment. Voor de echte Aziatische plannen of teppanyaki thuis sets: kijk eens bij de toko of Aziatische supermarkt in de buurt. Daar vind je vaak de beste arachideolie in grote flessen voor een prikkie. Ook voor de zware stalen bakplaten (plancha's) die je op je gaspit kunt leggen, zijn deze winkels een goede bron.

Veelgemaakte fouten bij het inwrijven

Zelfs ervaren koks maken soms fouten bij het onderhoud van hun bakplaat buiten. Het is makkelijk om te denken: "meer olie is beter".

Dat is niet waar. Te veel olie zorgt ervoor dat de laag niet goed uithardt en plakkerig blijft.

Je krijgt dan een vettige plaat in plaats van een geglazuurde. Een andere fout is het gebruik van de verkeerde olie. Kokosolie of olijfolie lijkt misschien gezond, maar deze hebben een laag rookpunt.

Ze verbranden en laten een laagje achter dat moeilijk te verwijderen is. Blijf bij de hoge-rookpunt oliën zoals we hierboven hebben besproken.

En tot slot: haast je niet. Neem de tijd om de olie goed uit te wrijven. Als je de plaat te heet hebt staan en je gooit er olie op, kan het direct verbranden. Dat geeft een vieze smaak en een zwarte, korrelige laag.

De warmte moet laag genoeg zijn. Als je je hand er 3 seconden comfortabel boven kunt houden, is het goed.

Conclusie: Jouw plaat, jouw verantwoordelijkheid

Je flat top griddle, plancha of bakplaat buiten is een investering. Of je nu een Blackstone griddle hebt staan of een simpele gasgrillplaat op je balkon, het inwrijven met olie na gebruik is de enige manier om roest te verslaan.

Denk hierbij ook aan het kwastje bewaren na gebruik voor de volgende keer. Het kost je maar een paar minuten, maar het verlengt de levensduur aanzienlijk. Begin simpel met een fles arachideolie en een rol goed keukenpapier.

Oefen de bewegingen: opwarmen, olie erop, uitwrijven, laten suizen. Na een paar keer voelt het als routine.

Je zult merken dat je griddle steeds mooier wordt en steeds minder gaat plakken. Dus, na het volgende etentje: niet direct de tuindeuren dichtgooien. Neem even de tijd voor je bakplaat na gebruik reinigen, wrijf er olie overheen, en geniet van het glimmende resultaat. Tot de volgende keer!